Quy trình trồng và chăm sóc nấm Bào ngư hiệu quả
1. Giới thiệu
Nấm bào ngư là loại thực phẩm thơm ngon, giàu giá trị dinh dưỡng (Protein, Vitamin, khoáng chất). Ở Việt Nam, việc phát triển trồng nấm bào ngư được khuyến khích vì có thể tận dụng nguồn phụ phẩm nông – lâm nghiệp như: mùn cưa, rơm rạ, cùi bắp, bã mía… vừa mang lại hiệu quả kinh tế vừa góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường. Nhờ nhiều ưu thế, nấm bào ngư hiện đang được trồng phổ biến và có mặt phong phú trên thị trường.
2. Chuẩn bị nguyên liệu
Nguyên liệu chính: các loại phụ phẩm giàu cellulose như rơm rạ, mùn cưa (từ gỗ mềm, không có nhựa như cao su, xoài, so đũa), thân/bắp/cùi bắp…
Quy trình: nguyên liệu được xử lý, ủ chín, phối trộn dinh dưỡng, vô bịch, hấp tiệt trùng rồi cấy meo giống.
Sau 20–25 ngày, khi tơ nấm mọc kín bịch phôi, có thể đưa ra nhà nấm để chăm sóc và thu hoạch.
3. Chuẩn bị nhà nấm
Vật liệu: tre, lá, lưới, nylon. Có thể tận dụng sàn để treo bịch phôi. Bao quanh bằng lưới cước/nylon giữ ẩm, hạn chế côn trùng.
Yêu cầu: sạch sẽ, cao ráo, thoáng khí, thoát nước và giữ ẩm.
Bố trí bịch phôi:
Trên bệ (tre/sắt) hoặc treo trên thanh ngang.
Hàng cách nhau 20–30cm; dây treo cách 20–25cm; mỗi dây 6–10 bịch.
Khối treo rộng 1,4–1,6m, chiều dài tùy nhà, có lối đi chăm sóc.
Khử trùng: dùng vôi bột (100g/m²) rải nền trước khi đưa bịch phôi vào.
4. Đưa phôi vào nhà và chăm sóc
Chọn phôi: sợi nấm trắng đều, khỏe. Tháo nút bông hoặc rạch 3–4 đường dài 3–4cm.
Nước tưới: sạch, không phèn/mặn, không độc hại; dùng bình phun sương. Tưới 2 lần/ngày (nếu khô 3–4 lần).
Điều kiện:
Ẩm độ không khí: 85–90%.
Nhiệt độ: 25–32°C (tối ưu 27–28°C).
Ánh sáng tán xạ vừa phải (đủ để đọc sách).
Cách tưới: không tưới trực tiếp lên bịch hay nụ nấm; phun tạo mưa nhẹ trên mái, vách, nền để duy trì ẩm độ.
5. Thu hoạch nấm
Sau 7–10 ngày rạch bịch, nấm ra quả thể, bắt đầu hái.
Hái cả cụm, không để sót chân nấm để tránh nhiễm bệnh.
Sau đợt 1, ngưng tưới 1–2 ngày, sau đó rạch thêm bịch và tiếp tục chăm sóc.
Thời điểm hái thích hợp: khi nấm chuyển từ dạng phễu sang lá lục bình, mũ nấm căng, mép hơi quặp xuống.
Một bịch phôi (1–1,2kg) cho 250–400g nấm tươi. Có thể thu 6–12 đợt trong 2–8 tháng.
6. Bảo quản và chế biến
Bảo quản tươi: cho vào túi nylon buộc kín (hút phồng để giảm dập nát). Bảo quản ở 5–8°C giữ tươi 5–7 ngày.
Bảo quản khô: phơi/sấy ở 50°C. Tỷ lệ thu: 10kg tươi = 1kg khô. Nấm khô có mùi thơm đặc trưng, dễ bảo quản lâu dài.
7. Bệnh hại thường gặp
Nguyên nhân môi trường: thay đổi nhiệt độ đột ngột, nước tưới phèn/mặn, giọt nước lớn làm hỏng nụ nấm.
Bệnh chính:
Mốc xanh (Trichoderma sp.): làm bịch thâm đen, giảm năng suất. → Khử trùng nguyên liệu kỹ.
Ấu trùng ruồi: chui vào tai nấm gây hại. → Dùng lưới chắn, giữ vệ sinh nhà trại, tránh ổ dịch.
